|
ZEYTİN
FİDANI
SEÇİM, DİKİM
VE BAKIM
ÖNERİLERİ |
Zeytin ağacı Akdeniz
ikliminin hakim olduğu
yerlerde yetişir.
Ülkemizde başta Ege
Bölgesi olmak üzere
Marmara, Akdeniz,
Güneydoğu ve az
miktarda Karadeniz
Bölgesi’nde
yetiştiriciliği
yapılmaktadır.
Fakir ların zengin
ağacı olarak bilinen
zeytinin, iyi bakım
koşullarında (dengeli
besleme, sulama, budama) daha verimli olduğu
bilinmektedir. Zeytin
ağacı -7 C’nin altındaki
sıcaklıklarda zarar
görebilmektedir. Yıllık
yağış miktarı 400 mm’nin
altında olan yerlerde
ise ekonomik olarak
yetiştiriciliği
yapılmamaktadır.
Zeytin fidanı üretimi
çelik ve aşı ile
yapılmaktadır.Ülkemizde
28 adet tescilli çeşit
olsada yaygın olarak
yetiştirilen
çeşitlerimiz; Ayvalık,
Domat, Gemlik,
Manzanilla dır.
Müdürlüğümüzde Ayvalık,
Gemlik ve Manzanilla
çeşitleri çelikle, Domat
çeşidi ise aşı ile
üretilmektedir.
Zeytin bahçesinin
tesisinde en önemli
konuların başında çeşit
seçimi gelmektedir.
Çünkü yapılan tercih
ömrü uzun olan bir
bitkinin seçimi
olduğundan değerlendirme
şekli belirlenmeli çeşit
ona göre tercih
edilmelidir.
Müdürlüğümüz de üretilen
çeşitlerden yağlık,
yeşil çizme ve sele
zeytin için Ayvalık,
siyah salamura yapımı
için Gemlik,
yeşil kokteyl için
Domat çeşitleri
önerilmektedir.
Fidanlar güvenilir
yerlerden temin
edilmelidir. Sertifikalı
veya en azından
kontrollü fidan
yetiştiren
yetiştiricilerden fidan
temin edilmeli, hastalık
ve zararlılardan temiz
olmalıdır. Özelikle son
yıllarda kök ur
nematodları büyük
sorunlar oluşturmaya
başlamıştır.
Fidanlarda 1-2 yaş arası
olanlar tercih edilmeli
bahçeye daha iyi uyum
sağlayacağı göz önüne
alınmalıdır. Eğer daha
yaşlı fidan dikmek
zorunda kalırsak
köklerde dedeleşme olup
olmadığına bakmalı, eğer
böyle bir sorun vara
dikimden önce mutlaka
kök budaması da
yapılmalıdır.
Toprağın
Hazırlanması:
dikimden önceki
sonbaharda derince
işlenmelidir. Toprağın
drenajı ve tesviye
işlemleri yapılmalıdır.
Meyilli alanlarda
kurulacak zeytinliklerde
teraslama işlemi
gereklidir.
Fidan Dikimi Zamanı:Zeytin
fidanları Ekim-Mart
ayları arsasında
dikilebilir. Toprağın
donuk olmamasına dikkat
edilir.
Dikim Aralık ve
Mesafeleri:Zeytinlik
tesis edilirken dikim
aralıkları çeşide,
bölgenin iklim ve
koşullarına, ağacın
alacağı taç büyüklüğüne
göre değişebilmektedir.
|
Habitus
Şekli |
Kare
dikim |
Dikdörtgen
Dikim |
|
Küçük |
5X5 |
4X6 |
|
Orta |
6X6 |
5X7 |
|
Büyük |
7X7 |
6X8 |
Dikim Çukurları:Zeytin
fidanı dikiminde 80X80
cm boyutlarında çukur
açılmalıdır. Ne kadar
geniş çukur açarsak
zeytinimizin o kadar
hızlı gelişeçeğini
unutmamalız. Çukur
açılırken üst ve alt ayrı ayrı
konulmalıdır.
Fidanın dikiminden sonra
ilk gelişim yıllarında
besin ihtiyacını
karşılayabilmek için
dikim çukuruna temel
gübreleme yapılmalıdır.
Yeni kurulan zeytinlik
tesislerinde fidanları
dikmeden önce
örnekleri alınarak
analizlerinin
yaptırılması ve önerilen
dozlarda temel gübreleme
uygulaması yapılmalıdır.
analizi yaptırma
imkanı olmayan yerler
için dikim çukuruna ve
ilk yıllarda fidanlara
aşağıdaki belirtilen
gübreleme yapılmalıdır.
Her dikim çukuruna;
-10-15 kg. yanmış
çiftlik gübresi,
-500 gr. triple süper
fosfat(%48),
-500 gr. Potasyum
sülfat(%50) verilmesi
uygundur.
Temel gübrelemeden sonra
fidanlara 1. yılını
doldurduktan sonra 100
gr. Amonyum sülfat,2.
yıl 200 gr. Amonyum
sülfat, 3. yıl 500 gr.
Amonyum sülfat
verilebilir. Fidan
çukuruna konulacak
çiftlik gübresi zararlı
ve hastalıklara karşı
ilaçlanmalıdır.
Ağaçlar ürüne yattıktan
sonra ve mahsul
döneminde de yaprak ve örnekleri
alınarak gübre
uygulamaları
yapılmalıdır.
Dikim:Çukurun dip
kısmına potasyum ve
fosforlu gübreler ile
hayvan gübresi ve üst karıştırılarak
konulur.Bunların üstüne
bir miktar
konularak kökün gübre
ile direkt teması
önlenir. Tüplü fidan
torbalarından tutularak
çukurların yanına
getirilir.
dağıtılmadan tüpten
çıkartılır. Fidan
çukurun ortasına konur.
Fidan bahçenin
seviyesinden 5-10 cm.
derine dikilmelidir.
Daha önceden çıkan alt ve çiftlik
gübresi ile kenar
boşluklar
doldurulur.Şıkıştırma
işlemi iki seferde
yapılır. Önçe çukur yarı
dolu iken sonra tam dolu
iken iyice
sıkıştırılır. Kalan
la fidanın
çevresine çanak yapılır
ve mutlaka can suyu
verilir. Hakim rüzgar
yönünde herek dikilerek
gevşek şekilde bağlanır.
Fidanın kuvvetli
gelişmesi için ilk iki
yıl iyi
bakılmalıdır.Bu süre
içinde sadece tan
itibaren 40-50 cm. deki
sürgünlerde uç alma
yapılmalıdır. Fidanlara
ilk iki yıl sonra şekil
budaması uygulanmalıdır.
Usulüne uygun
olarak dikilmiş bir
zeytin fidanı ve ilk iki
yıl yapılacak uç alma
işlemi
Bunun için 60-100 cm.
(hayvan zararı olmayan
veya elle hasat yapılan
yerlerde daha alçak,
hayvan zararı olan veya
makine-sırıkla hasat
yapılan yerlerde daha
yüksek) yükseklikteki
gövdeden 15-20 cm.
aralıklarla düzgün
dağılım gösteren üç dal
bırakılarak
şekillendirilmelidir.
Zeytin ağaçlarında
gençlik döneminde hafif
budamalar tercih
edilmeli, esas budamalar
mahsul döneminde
yapılmalıdır.
Her yıl hastalık ve
zararlılardan korunmak
amacıyla gerekli
mücadeleler yapılmalı ve
yeteri kadar
tekrarlanmalıdır.
|